کلینیک جامع پزشکی وسلامت

خستگي مزمن و مبارزه با آن

سندرم خستگي مزمن ، اختلالي است که در جريان آن فرد مبتلا ، از خستگي مزمن  و ضعف شديد رنج مي برد و اين وضعيت با استراحت کردن بهبود نمي يابد و به علاوه هيچ علت مستقيمي براي آن ، يافت نشده است . اين اختلال در خانمها بيشتر ديده مي شود .

مطالعه محققان حاکي از آن است که افزايش فعاليتهاي فيزيکي و ورزشي منظم در روز ، ضعف و خستگي مبتلايان به سندرم خستگي مزمن را تا حدي برطرف مي کند و کيفيت زندگي آنان را ارتقاء مي بخشد و به علاوه ,ورزش و فعاليت بدني مرتب ، عملکرد روزمره اين افراد را افزايش مي دهد .

نتايج مطالعات نشان ميدهد که در زمينه بهبود وضعيت مبتلايان به سندرم خستگي مزمن بين انواع فعاليتهاي ورزشي و بدني تفاوت چنداني وجود ندارد .

گفتني است براي درمان سندرم خستگي مزمن از روشهايي همچون ايمني درماني ، تجويز کورتون ، داروهاي ضدافسردگي و ساير عوامل دارويي استفاده مي شود ، اما تأثير آنها در بهبود اين وضعيت به درستي اثبات نشده است .

سندرم خستگي مزمن معمولاً همراه درجاتي از افسردگي است  افرادي که به آن مبتلا مي شوند به عنوان اولين قدم بايد به پزشک مراجعه کنند . ولي قرار گرفتن در برخي وضعيتهاي طولاني مانند نشستن طولاني مدت در مسافرتها ، ايستادن طولاني و يا يک روز کار سخت و ورزش سنگين سبب خستگي مقطعي مي گردد که اينگونه موارد را مي توان با نرمش هاي خاص برطرف کرد .

به عنوان مثال در مسافرتها پس از نشستن طولاني در قطار ، اتومبيل و يا هواپيما ، احساس خستگي و درد در عضلات پشت و کمر خواهيد داشت که اگر به آن بي توجه باشيد و در همان حالت اقدام به برداشتن چمدانهاي سنگين کنيد ، احتمالاً دچار درد کمر از همان لحظه و يا حتي تا صبح روز بعد خواهيد شد . براي پيشگيري از بروز چنين وضعيتي مي توانيد بعد از بلند شدن از روي صندلي ، به حالت ايستاده قرار گرفته و مطابق شکل گودي کمر را افزايش داده و بدين ترتيب ، قوسهاي ستون فقرات و رباطهاي کمري را که تابحال به حالت خميده و بي حرکت قرار داشتند به وضعيت طبيعي خود برگردانيد . ( شکل ۱ )

وضعيتي ديگر ، پس از يک روز کار سخت ، ورزش سنگين و يا يک فعاليت پرانرژي ايجاد مي شود که در اين حالت احساس خستگي در تمام عضلات بدن وجود دارد . در چنين شرايطي نياز به کمي استراحت     ايده آل خواهيد داشت که بدترين وضعيت ، استراحت کامل روي يک راحتي بزرگ و نرم به حالت خميده است ممکن است در ابتدا هيچگونه دردي احساس نکنيد ، مخصوصاً اينکه ، بعد از يک حمام داغ ، بافتها و عضالت هنوز خاصيت کشساني خوبي دارند . اما صبح روز بعد بلند شدن از بستر تقريبآً غيرممکن خواهد بود . اغلب فکر مي کنيد که شايد در حين فعاليت به کمرتان آسيبي رسانده باشيد . اما چنين نيست و شما مي توانيد با اصلاح اين وضعيت از بروز چنين دردهايي جلوگيري کنيد . بهترين استراحت پس از هر فعاليت طاقت فرسايي ، خوابيدن به پشت و يا دمر خوابيدن بمدت ۱۰ دقيقه است . حالت ديگر اين است که مطابق شکل به پشت خوابيده و براي مدت ده دقيقه پاهاي خود را روي يک صندلي قرار دهيد . هميشه با برگرداندن قوسهاي ستون فقرات به حالت طبيعي مي توان از بروز چنين دردهايي جلوگيري کرد .

وضعيتي ديگر که سبب خستگي عضلاني مخصوصاً عضلات کمر و پا مي شود ايستادن طولاني مدت است در اين حالت پس از مدتي عناصر حمايت کننده ستون فقرات ( عضلات و ليگامانها ) خسته شده و قدرت حفظ قوس کمري را نداشته و سبب بروز کمردرد مي شوند . بهترين وضعيت پس از ايستادن طولاني مدت براي رفع خستگي عضلاني مطابق شکل زير است .

آلو میوه ای تک هسته‌ای از خانواده‌ هلو و زرد‌آلوست. آلو بیشتر به‌صورت تازه مصرف می‌شود؛ اما می‌توان آن را به کیک‌ و سالاد و غذاها اضافه کرد یا ‌به صورت کمپوت و مربا مصرف کرد. نوع خشک این میوه را می توان در جای خشک و خنک یا در یخچال به‌ مدت 6 ماه نگهداری کرد.
در طب چینی، آب آلو به ‌عنوان «اکسیر صبحانه» برای سمزدایی و شادابی بدن بعد از خواب توصیه شده است.

تأثیر آلو در سلامت بدن
1- آلو یکی از منابع خوب آنتی اکسیدان‌هاست. این میوه حاوی مقادیر مناسبی از ترکیبات فنلی و بتاکاروتن است که با اثر آنتی اکسیدانی خود رادیکالهای آزاد اکسیژن را خنثی می‌کند. رادیکالهای آزاد اکسیژن تأثیرات مخربی در بدن اعمال می‌کند؛ زیرا این رادیکالهای آزاد با اکسیداسیون چربیها در بدن سبب می‌شود که چربی همواره در رگها رسوب کند و گرفتگی عروق پیش آید. این فرایندها جزء عوامل اصلی بروز بیماریهای قلبی-  عروقی است.
 یکی دیگر از مضرات رادیکالهای آزاد اکسیژن تخریب «دی ان آ» (DNA ) است. چنانچه DNA آسیب ببیند، احتمال تولید سلولهای سرطانی در بدن بشدت افزایش می‌یابد. یکی دیگر از مضرات رادیکالهای آزاد افزایش احتمال بروز استئو آرتریت است که منشأ پیدایش بیماریهایی نظیر آرتریت روماتوئید است.
2- آلو یکی از منابع غنی پتاسیم است. تحقیقات انجام گرفته در سالهای اخیر تأثیر پتاسیم را در کاهش فشار خون نشان داده‌اند. با توجه به اینکه آلو حاوی سدیم کم است، مصرف متعادل آن در تنظیم فشار خون مؤثر است.
3- یکی دیگر از ترکیبات درخور توجه در این میوه فیبر است. فیبرها سبب کاهش سرعت جذب مواد مغذی - بویژه قندها - شده و در عین حال میزان حساسیت به انسولین را نیز افزایش می‌دهد. بنابر این، مصرف آلو در تنظیم قند ‌خون مؤثر است.
4- یکی از خواص شناخته شده‌ آلو پیشگیری از یبوست است. این اثر نیز به واسطه‌ وجود فیبر است. در این مورد، آلو از دو طریق عمل می‌کند:
اولاً فیبر که غذای باکتریهای روده‌ بزرگ است با آلو تأمین می‌شود و با تخمیر فیبر با باکتریها، حجم مدفوع زیاد می‌شود. در نتیجه، سرعت و قدرت انقباضات دیواره‌ ‌عضلانی روده بیشتر می‌شود. این کار باعث خروج سریعتر مواد زاید می‌شود.
ثانیاً آلو و آب آلو حاوی مشتقات ماده ای به ‌نام «هیدروکسی فنیلیاتین» است که عضلات صاف دیواره‌ روده‌ بزرگ را تحریک می‌کند. این تحریک باعث شروع افزایش فعالیت در روده‌ بزرگ می‌شود که این امر نیز به افزایش سرعت حرکت مدفوع کمک می‌کند.
همچنین، در 100 گرم آلو خشک، حدود 10 گرم قند سوربیتول موجود است که سوربیتول نیز خاصیت ملین دارد.
5- علاوه بر اثرهای یاد شده، فیبر موجود در آلو سبب افزایش رشد و تکثیر باکتریهای مفید روده می شود و این امر از رشد باکتریهای مضر در داخل روده جلوگیری می‌ کند. در عین حال، بر اثر تخمیر فیبر در داخل روده، اسید بوتیریک تولید می‌شود که منشأ انرژی برای سلولهای روده است و به‌ این ترتیب به حفظ سلامت دستگاه گوارش کمک می‌کند.
6-  گیاهخواران و افرادی که مقادیر کمی گوشت قرمز مصرف می‌کنند خود را در معرض خطر دریافت ناکافی آهن و تهی شدن ذخایر آهن بدن قرار می‌دهند. کمبود آهن در نهایت به کمخونی منجر می شود که خستگی مفرط و از دست دادن تمرکز از عوارض آن است؛ ولی باید توجه داشت که آلو خشک منبع خوب «آهن گیاهی» است.
7- همچنین، آشپزها و کسانی که تمایل ندارند از چربی و کره یا مارگارین در دستورهای خود استفاده کنند می‌توانند از پوره‌ آلوخشک در دستورهای خود - نظیر کیک میوه‌ها و برانی شکلات یا کیک هویج - استفاده کنند که ماهیتی جویدنی و نرم دارند. پوره‌ آلوخشک به حجم و مقدار دستور غذایی می‌افزاید و در عین حال حاوی چربی هم نیست. بنابر این، استفاده از آلوخشک برای افرادی مناسب است که باید برنامه کم‌چربی داشته باشند و تمایل به‌خوردن «هله‌هوله» شیرین دارند

عوامل روانشناختي نقش موثري در كنترل درد دارند